საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრო

ემიგრაცია

მიგრაციის საკითხები - ზოგადი ინფორმაცია



მიგრაცია გულისხმობს ცალკეული პირის ან ჯგუფის მიერ საცხოვრებელი ადგილის შეცვლას გადასახლების მიზეზებისა და მიზნების მიუხედავად. მიგრაციის გამომწვევი მიზეზები შეიძლება იყოს როგორც ეკოლოგიური კატასტროფები თუ პოლიტიკური მოტივები, ისე უკეთესი ეკონომიკური პერსპექტივები, ან პოლიტიკური დაცულობა გადასახლების ადგილას.

განხორციელების ფორმის მიხედვით გამოყოფენ ნებაყოფლობით და იძულებით მიგრაციას, ხოლო დროითი განზომილების მიხედვით - მუდმივსა და დროებითს.
 
მიგრაციისა და თავისუფლად გადაადგილების უფლება დასავლური ლიბერალურ-დემოკრატიული ღირებულებაა და ადამინის უფლებების უმნიშვნელოვანესი ელემენტია. ამიტომ დემოკრატიულ სახელმწიფოს არა აქვს უფლება თავის მოქალაქეებს აუკრძალოს ემიგრაციაში წასვლა. მეორე მხრივ, რიგი ქვეყნების (დასავლეთ ევროპა და ჩრ. ამერიკა) უმწვავესი პრობლემა გახდა უკონტროლო, არალეგალური მიგრაცია, რამაც უამრავი სიძნელე შექმნა და იძულებული გახადა ეს ქვეყნები, მკვეთრად შეეზღუდათ იმიგრაცია.
 
უკონტროლო მიგრაციულმა პროცესებმა ნეგატიური ზეგავლენა იქონია საქართველოს განვითარებაზეც. წამოიჭრა ისეთი პრობლემები, როგორიცაა დემოგრაფიული მდგომარეობის დამძიმება, კვალიფიციური კადრების გადინება და ინტელექტუალური პოტენციალის გაფლანგვა.
 
კარდინალური ცვლილებები მიგრაციის მართვის სფეროში 2004 წლიდან შეიმჩნევა, როდესაც საქართველოს ხელისუფლებამ, არსებული გამოწვევების საპასუხოდ, მიგრაციის პოლიტიკის ეფექტური მექანიზმების შექმნასა და განვითარებაზე დაიწყო ზრუნვა.
 
”საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს დებულების დამტკიცების შესახებ” საქართველოს მთავრობის 2008 წლის 22 თებერვალის №34 დადგენილების მიხედვით, მიგრაციასთან დაკავშირებული გარკვეული საკითხების მართვა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს მიგრაციის, რეპატრიაციისა და ლტოლვილთა საკითხების დეპარტამენტს დაეკისრა. მიგრაციულ პროცესებთან დაკავშირებით დეპარტამენტის ამოცანებია: მიგრაციის საკითხებზე საქართველო–ევროკავშირს შორის მიმდინარე საერთაშორისო მოლაპარაკებებში მონაწილეობა სამინისტროს სახელით;კომპეტენციის ფარგლებში სამინისტროს სახელით მონაწილეობა „უნებართვოდ მცხოვრებ პირთა რეადმისიის შესახებ“ საქართველო–ევროკავშირს შორის ხელმოწერილი ხელშეკრულების იმპლემენტაციაში; კომპეტენციის ფარგლებში სამინისტროს სახელით მონაწილეობა „ვიზების გაცემის პროცედურების გამარტივების შესახებ“ საქართველო–ევროკავშირს შორის ხელმოწერილი ხელშეკრულების
საიმპლემენტაციო კომიტეტში; კომპეტენციის ფარგლებში სამინისტროს სახელით მონაწილეობა „მიგრაციის სახელმწიფო სტრატეგიის“ შემუშავებისა და მისი შემდგომი განხორციელების პროცესში; სამინისტროს სახელით კოორდინაციის გაწევა „მიგრაციის საკითხთა სამთავრობო კომისიის ფარგლებში“ შექმნილ „სარეინტეგრაციო საქმიანობის კონსოლიდაციის“ სამუშაო ჯგუფისათვის; ემიგრაციიდან დაბრუნებული საქართველოს მოქალაქეების საზოგადოებაში ღირსეული რეინტეგრაციის ხელშეწყობა; არალეგალური მიგრაციის პრევენციის მიზნით პოტენციური მიგრანტებისთვის კონსულტაციის გაწევა დანიშნულების ქვეყნებში მათი უფლებებისა და მოსალოდნელი საფრთხეების შესახებ;   მიგრაციის საკითხებისადმი მიძღვნილ საერთაშორისო კონფერენციებსა და ფორუმებში მონაწილეობის მიღება სამინისტროს სახელით; თანამშრომლობა მიგრაციის საკითხებზე მომუშავე დონორებთან, საერთაშორისო და არასამთავრობო ორგანიზაციებთან; სტიქიური მოვლენებით გამოწვეული ეკომიგრაციული პროცესების ეფექტიანი მართვის სისტემის შემუშავება და რეალიზაციისათვის ხელშეწყობა. სტიქიით დაზარალებულთა მონაცემთა ბაზის სრულყოფა; სტიქიით დაზარალებული ოჯახების განსახლების პროგრამების განხორციელება; სტიქიური მოვლენებით დაზარალებული ოჯახებისათვის საბინაო ფონდის შექმნა;
                                                
”საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს მიგრაციის, რეპატრიაციისა და ლტოლვილთა საკითხების დეპარტამენტი, საქართველოს სხვა სახელმწიფო უწყებებთან ერთად აქტიურად იყო ჩართული ევროკავშირსა და საქართველოს შორის გამარტივებული სავიზო რეჟიმის და რეადმისიის საკითხებზე მიმდინარე მოლაპარაკებების პროცესში. ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, სამშობლოში დაბრუნებული საქართველოს მოქალაქეებისთვის გათვალისწინებულია რეინტეგრაციის პროგრამები, რომელთა ფინანსური მხარდაჭერა უზრუნველყოფილია ევროკავშირის მიერ. არანაკლებ მნიშვნელოვანია ის გარემოება, რომ საქართველოს მოქალაქეთა გარკვეულ კატეგორიას გაუმარტივდა შენგენის ვიზის მიღების პროცედურები.

მიგრაციის პროცესების მართვის კოორდინაციის გაუმჯობესების მიზნით საქართველოს მთავრობის დადგენილებით 2010 წლის 13 ოქტომბერს შეიქმნა „მიგრაციის საკითხთა სამთავრობო კომისია“.
2011 წლის 25 თებერვალს „მიგრაციის საკითხთა სამთავრობო კომისიის“ გადაწყვეტილებით, ჩვენი სამინისტროს ხელმძღვანელობით შეიქმნა „სარეინტეგრაციო საკითხების კონსოლიდაციის“ თემატური სამუშაო ჯგუფი, შემდეგი შემადგენლობით: იუსტიციის სამინისტრო, განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო, შრომის, ჯანდაცვისა და სოცუზრუნველყოფის სამინისტრო, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო, სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, დიასპორის საკითხებში სახელმწიფო მინისტრის აპარატი.
ჯგუფი კოორდინაციას უწევს დაბრუნებული მიგრანტების რეინტეგრაციისათვის ქვეყანაში მიმდინარე პროექტებსა და მიმართულებებს.

საქართველო-ევროკავშირს შორის გაფორმებული „მობილური პარტნიორობის“ ხელშეკრულების ფარგლებში 2011 წლიდან 2013 წლის ჩათვლით სამინისტროში განხორციელდა ევროკავშირის პროექტი „მიზნობრივი ინიციატივა საქართველოსთვის“. პროექტის ფარგლებში სამინისტროში შეიქმნა „მობილურობის ცენტრი“, რომელიც ანხორციელებდა ემიგრაციიდან დაბრუნებული საქართველოს მოქალაქეების რეინტეგრაციის მხარდაჭერას.
2014 წლიდან „მობილურობის ცენტრი“ აგრძელებს ფუნქციონირებას სამინისტროში ევროკავშირის დაფინანსებული პროექტის     „More for More“-ის ფარგლებში და ბენეფიციარებს სთავაზობს შემდეგი სახის მომსახურებას:

  • ჩამოსვლის შემდგომი პირველადი კონსულტირება, საჭიროების შეფასება და დახმარების შესაძლებლობების განსაზღვრა;
  • კონსულტაცია სამართლებრივ საკითხებზე;
  • გადამისამართება შესაბამის სახელმწიფო ან კერძო პროგრამებში (სამკურნალო დაწესებულებები, დასაქმების ცენტრები, პროფესიული განათლების ცენტრები და ა.შ)
  • კონსულტირება და დასაქმება, პროფესიული გადამზადების ჩათვლით, მომზადება დამსაქმებელთან გასაუბრებისათვის, ავტობიოგრაფიის მომზადებაში დახმარება;
  • დროებითი თავშესაფრით უზრუნველყოფა ახალ ჩამოსულ პირებისათვის, რომელთაც თავშესაფარი არ გააჩნიათ;
  • სამედიცინო დახმარება სიცოცხლისათვის საშიში მწვავე და ქრონიკული დაავადებების მქონე პაციენტებისათვის, მედიკამენტების შეძენა;
  • მცირე ბიზნესის დაწყების ხელშეწყობა პროექტის იმ მონაწილეებისათვის, რომელთაც გააჩნიათ შესაბამისი უნარ-ჩვევები, ტრეინინგების ბიზნესის დაწყებასა და სამომხმარებლო ბაზარზე  არსებული მდგომარეობის შესახებ;

 

 

 

განხორციელების ფორმის მიხედვით გამოყოფენ ნებაყოფლობით და იძულებით მიგრაციას, ხოლო დროითი განზომილების მიხედვით - მუდმივსა და დროებითს.
 
მიგრაციისა და თავისუფლად გადაადგილების უფლება დასავლური ლიბერალურ-დემოკრატიული ღირებულებაა და ადამინის უფლებების უმნიშვნელოვანესი ელემენტია. ამიტომ დემოკრატიულ სახელმწიფოს არა აქვს უფლება თავის მოქალაქეებს აუკრძალოს ემიგრაციაში წასვლა. მეორე მხრივ, რიგი ქვეყნების (დასავლეთ ევროპა და ჩრ. ამერიკა) უმწვავესი პრობლემა გახდა უკონტროლო, არალეგალური მიგრაცია, რამაც უამრავი სიძნელე შექმნა და იძულებული გახადა ეს ქვეყნები, მკვეთრად შეეზღუდათ იმიგრაცია.
 
უკონტროლო მიგრაციულმა პროცესებმა ნეგატიური ზეგავლენა იქონია საქართველოს განვითარებაზეც. წამოიჭრა ისეთი პრობლემები, როგორიცაა დემოგრაფიული მდგომარეობის დამძიმება, კვალიფიციური კადრების გადინება და ინტელექტუალური პოტენციალის გაფლანგვა.
 
კარდინალური ცვლილებები მიგრაციის მართვის სფეროში 2004 წლიდან შეიმჩნევა, როდესაც საქართველოს ხელისუფლებამ, არსებული გამოწვევების საპასუხოდ, მიგრაციის პოლიტიკის ეფექტური მექანიზმების შექმნასა და განვითარებაზე დაიწყო ზრუნვა.
 
”საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს დებულების დამტკიცების შესახებ” საქართველოს მთავრობის 2008 წლის 22 თებერვალის №34 დადგენილების მიხედვით, მიგრაციასთან დაკავშირებული გარკვეული საკითხების მართვა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს მიგრაციის, რეპატრიაციისა და ლტოლვილთა საკითხების დეპარტამენტს დაეკისრა. მიგრაციულ პროცესებთან დაკავშირებით დეპარტამენტის ამოცანებია: მიგრაციის საკითხებზე საქართველო–ევროკავშირს შორის მიმდინარე საერთაშორისო მოლაპარაკებებში მონაწილეობა სამინისტროს სახელით;კომპეტენციის ფარგლებში სამინისტროს სახელით მონაწილეობა „უნებართვოდ მცხოვრებ პირთა რეადმისიის შესახებ“ საქართველო–ევროკავშირს შორის ხელმოწერილი ხელშეკრულების იმპლემენტაციაში; კომპეტენციის ფარგლებში სამინისტროს სახელით მონაწილეობა „ვიზების გაცემის პროცედურების გამარტივების შესახებ“ საქართველო–ევროკავშირს შორის ხელმოწერილი ხელშეკრულების
საიმპლემენტაციო კომიტეტში; კომპეტენციის ფარგლებში სამინისტროს სახელით მონაწილეობა „მიგრაციის სახელმწიფო სტრატეგიის“ შემუშავებისა და მისი შემდგომი განხორციელების პროცესში; სამინისტროს სახელით კოორდინაციის გაწევა „მიგრაციის საკითხთა სამთავრობო კომისიის ფარგლებში“ შექმნილ „სარეინტეგრაციო საქმიანობის კონსოლიდაციის“ სამუშაო ჯგუფისათვის; ემიგრაციიდან დაბრუნებული საქართველოს მოქალაქეების საზოგადოებაში ღირსეული რეინტეგრაციის ხელშეწყობა; არალეგალური მიგრაციის პრევენციის მიზნით პოტენციური მიგრანტებისთვის კონსულტაციის გაწევა დანიშნულების ქვეყნებში მათი უფლებებისა და მოსალოდნელი საფრთხეების შესახებ;   მიგრაციის საკითხებისადმი მიძღვნილ საერთაშორისო კონფერენციებსა და ფორუმებში მონაწილეობის მიღება სამინისტროს სახელით; თანამშრომლობა მიგრაციის საკითხებზე მომუშავე დონორებთან, საერთაშორისო და არასამთავრობო ორგანიზაციებთან; სტიქიური მოვლენებით გამოწვეული ეკომიგრაციული პროცესების ეფექტიანი მართვის სისტემის შემუშავება და რეალიზაციისათვის ხელშეწყობა. სტიქიით დაზარალებულთა მონაცემთა ბაზის სრულყოფა; სტიქიით დაზარალებული ოჯახების განსახლების პროგრამების განხორციელება; სტიქიური მოვლენებით დაზარალებული ოჯახებისათვის საბინაო ფონდის შექმნა;
                                                
”საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს მიგრაციის, რეპატრიაციისა და ლტოლვილთა საკითხების დეპარტამენტი, საქართველოს სხვა სახელმწიფო უწყებებთან ერთად აქტიურად იყო ჩართული ევროკავშირსა და საქართველოს შორის გამარტივებული სავიზო რეჟიმის და რეადმისიის საკითხებზე მიმდინარე მოლაპარაკებების პროცესში. ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, სამშობლოში დაბრუნებული საქართველოს მოქალაქეებისთვის გათვალისწინებულია რეინტეგრაციის პროგრამები, რომელთა ფინანსური მხარდაჭერა უზრუნველყოფილია ევროკავშირის მიერ. არანაკლებ მნიშვნელოვანია ის გარემოება, რომ საქართველოს მოქალაქეთა გარკვეულ კატეგორიას გაუმარტივდა შენგენის ვიზის მიღების პროცედურები.

მიგრაციის პროცესების მართვის კოორდინაციის გაუმჯობესების მიზნით საქართველოს მთავრობის დადგენილებით 2010 წლის 13 ოქტომბერს შეიქმნა „მიგრაციის საკითხთა სამთავრობო კომისია“.
2011 წლის 25 თებერვალს „მიგრაციის საკითხთა სამთავრობო კომისიის“ გადაწყვეტილებით, ჩვენი სამინისტროს ხელმძღვანელობით შეიქმნა „სარეინტეგრაციო საკითხების კონსოლიდაციის“ თემატური სამუშაო ჯგუფი, შემდეგი შემადგენლობით: იუსტიციის სამინისტრო, განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო, შრომის, ჯანდაცვისა და სოცუზრუნველყოფის სამინისტრო, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო, სოფლის მეურნეობის სამინისტრო, დიასპორის საკითხებში სახელმწიფო მინისტრის აპარატი.
ჯგუფი კოორდინაციას უწევს დაბრუნებული მიგრანტების რეინტეგრაციისათვის ქვეყანაში მიმდინარე პროექტებსა და მიმართულებებს.

საქართველო-ევროკავშირს შორის გაფორმებული „მობილური პარტნიორობის“ ხელშეკრულების ფარგლებში 2011 წლიდან 2013 წლის ჩათვლით სამინისტროში განხორციელდა ევროკავშირის პროექტი „მიზნობრივი ინიციატივა საქართველოსთვის“. პროექტის ფარგლებში სამინისტროში შეიქმნა „მობილურობის ცენტრი“, რომელიც ანხორციელებდა ემიგრაციიდან დაბრუნებული საქართველოს მოქალაქეების რეინტეგრაციის მხარდაჭერას.
2014 წლიდან „მობილურობის ცენტრი“ აგრძელებს ფუნქციონირებას სამინისტროში ევროკავშირის დაფინანსებული პროექტის     „More for More“-ის ფარგლებში და ბენეფიციარებს სთავაზობს შემდეგი სახის მომსახურებას:
X
ჩამოსვლის შემდგომი პირველადი კონსულტირება, საჭიროების შეფასება და დახმარების შესაძლებლობების განსაზღვრა;
კონსულტაცია სამართლებრივ საკითხებზე;
გადამისამართება შესაბამის სახელმწიფო ან კერძო პროგრამებში (სამკურნალო დაწესებულებები, დასაქმების ცენტრები, პროფესიული განათლების ცენტრები და ა.შ)
კონსულტირება და დასაქმება, პროფესიული გადამზადების ჩათვლით, მომზადება დამსაქმებელთან გასაუბრებისათვის, ავტობიოგრაფიის მომზადებაში დახმარება;
დროებითი თავშესაფრით უზრუნველყოფა ახალ ჩამოსულ პირებისათვის, რომელთაც თავშესაფარი არ გააჩნიათ;
სამედიცინო დახმარება სიცოცხლისათვის საშიში მწვავე და ქრონიკული დაავადებების მქონე პაციენტებისათვის, მედიკამენტების შეძენა;
მცირე ბიზნესის დაწყების ხელშეწყობა პროექტის იმ მონაწილეებისათვის, რომელთაც გააჩნიათ შესაბამისი უნარ-ჩვევები, ტრეინინგების ბიზნესის დაწყებასა და სამომხმარებლო ბაზარზე  არსებული მდგომარეობის შესახებ;